Điều hòa hoạt động gen 

I. Khái quát về điều hoà hoạt động của gen

- Điều hoà hoạt động gen: Điều hoà lượng sản phẩm do gen tạo ra nhằm đảm bảo cho hoạt động sống của tế bào, của cơ thể phù hợp với điều kiện môi trường.

- SV nhân sơ: Điều hòa phiên mã

- SV nhân chuẩn: Điều hòa phiên mã, dịch mã, sau dịch mã. 

II. Điều hoà hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ

1. Mô hình cấu trúc Operon - Lac

- Các gen cấu trúc liên quan về chức năng thường phân bố liền nhau thành cụm và có chung một cơ chế điều hoà được gọi là Operon.

- Các thành phần của một Operon:

  + Các gen cấu trúc: Z, Y, A  

  +Vùng vận hành O - Operator: Nơi gắn Protein ức chế ngăn cản phiên mã.

  +Vùng khởi động P - Promoter: Nơi ARN Polimeraza bám vào và khởi động phiên mã.

2. Sự điều hoà hoạt động của Operon Lac

- Khi môi trường  không có Lactose: Gen điều hòa R  tổng hợp protein ức chế ® gắn vào vùng vận hành O ® ức chế phiên mã của các gen cấu trúc Z, Y, A.

- Khi môi trường có Lactose: Lactose như là chất cảm ứng gắn vào và làm thay đổi cấu hình protein ức chế  protein ức chế bị bất hoạt  không gắn được vào vùng vận hành O  ARN polimeraza bám vào vùng khởi động P  các gen cấu trúc Z, Y, A hoạt động phiên mã, dịch mã.