Bài 20
TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
I. Công nghệ gen:
II. Ứng dụng công nghệ trong tạo giống biến đổi gen
I. Công nghệ gen:
1. Khái niệm CN gen:
- Là quá trình tạo ra tế bào SV có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới từ đó tạo ta các SV biến đổi gen hoặc SV chuyển gen .
- Kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác gọi là kĩ thuật chuyển gen – đóng vai trò trung tâm trong CN gen.
2. Các bước tiến hành trong lĩ thuật chuyển gen:
a. Tạo ADN tái tổ hợp:
b. Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:
c. Phân lập dòng tế bào ADN tái tổ hợp :
2. Các bước tiến hành trong lĩ thuật chuyển gen:
a. Tạo ADN tái tổ hợp:
* ADN tái tổ hợp là một phân tử ADN nhỏ được lắp giáp từ các đoạn ADN lấy từ các tế bào khác nhau (thể truyền và gen cần chuyển ).
a. Tạo ADN tái tổ hợp:
-Nguyên liệu tạo ADN tái tổ hợp:
+ Gen cần chuyển.
+ Thể truyền: Là một phân tử ADN nhỏ dạng vòng có khả năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào cũng như có thể gắn vào hệ gen của tế bào.
+Enzim giới hạn (restrictaza)
và enzim nối (Ligaza).
a. Tạo ADN tái tổ hợp:
- Cách tiến hành tạo ADN tái tổ hợp:
Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào. Khi có được 2 loại ADN thì cần phải sử lí chúng bằng một loại enzim giới hạn để tạo ra cùng một loại “đầu dính” có thể khớp nối các đoạn ADN với nhau, sau đó dùng enzim nối để gắn chúng tạo ADN tái tổ hợp.
b. Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:
Dùng muối CaCl2 hoặc xung điện cao áp làm dãn màng sinh chất của tế bào để ADN tái tổ hợp dễ dàng di qua (biến nạp)
c. Phân lập dòng tế bào ADN tái tổ hợp :
- Chọn thể truyền có gen đánh dấu .
- Bằng các kĩ thuật nhất định nhận biết được sản phẩm gen đánh dấu.
II. Ứng dụng công nghệ trong tạo giống biến đổi gen
1. Khái niệm SV biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:
1. Khái niệm SV biến đổi gen:
- Khái niệm: Là SV mà hệ gen của nó được con người làm biến đổi phù hợp với lợi ích của mình.
- Cách để làm biến đổi gen của SV:
+ Đưa thêm1 gen lạ vào hệ gen của SV.
+ Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen.
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen.
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:
Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông
Cây bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh ( bên phải ) và cây bông
Không chuyển gen Bt mẫn cảm với sâu bệnh ( bên trái )
Cây đu đủ (Carica papaya L.) được chuyển gen kháng bệnh virút (trái) và cây đối chứng (phải)
Có khả năng khang virút CMV
Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.
Giống lúa được chuyển gen tổng hợp -carotene (giống lúa vàng). Sau quá trình tiêu hoá, -carotene được chuyển hoá thành vitamin A.
Khoảng 120 triệu trẻ em trên thế giới bị các rối loạn do thiếu vitamin A. Giống lúa vàng mang lại niềm hy vọng trong việc bảo vệ khoảng 1 đến 2 triệu bệnh nhân bị các rối loạn do thiếu vitamin A.

Cây cà chua chuyển gen
Gen kéo dài thời gian chínLàm chậm quá trình chín nhũn quả
Tăng cường chất lượng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch
Gen kháng bệnh virútKháng với virút CMV
Góp phần giảm lượng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá trình trồng trọt
. Dặn dò:
- Trả lời các câu hỏi SGK và đọc trước bài 21 “ Di truyền y học”
- Đọc phần “Em có biết”.
Trân trọng cảm ơn
Chúc sưc khỏe và thành đạt