Bài 46:
THỰC HÀNH
QUẢN LÍ VÀ SỬ DỤNG BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
Chúng ta hãy sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên hiện có! Đừng để cho thế hệ tương lai phải gánh chịu hậu quả do chúng ta gây ra.
I. Mục Tiêu; Học sinh
- Nêu được khái niệm, lấy ví dụ minh họa về các dạng tài nguyên thiên nhiên.
- Phân tích đựoc tác động của việc sử dụng tài nguyên không khoa học làm cho môi trường bị suy thoái, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống con người.
- Chỉ ra được các biện pháp chính để sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và hạn chế ô nhiễm môi trường.
- Nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải có các biện pháp sử dụng bền vững tài nguyên và ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên.
Bảng 46.1: Bảng điền các dạng tài nguyên thiên nhiên đã quan sát
Tài nguyên không tái sinh
Tài nguyên tái sinh
Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu
than,kim cương,dầu mỏ,sắt,thép...
Tài nguyên không tái sinh
Đa dạng sinh học tại một rạn san hô và rừng và các loài động thực vật
Tài nguyên tái sinh
Đa dạng sinh học ở Việt Nam :
Voọc Cát Bà
cá cóc Tam Đảo
Đa dạng sinh học dọc dãy Trường Sơn
Sao la
Mang lớn
Vooc ngũ sắc
Chà vá chân xám
Vượn má vàng
Voi ở Tây Nguyên
Sự đa dạng về các loài cây vùng rừng nhiệt đới
Cây bằng lăng sáu ngọn
Tài nguyên đất
Vùng đất màu mỡ vũng ĐB sông Hồng
Đất đỏ bazan Tây Nguyên
Tài nguyên nặng lượng vĩnh cửu :là tài nguyên năng lượng sạch không bao giờ bị cạn kiệt
Năng lương mặt trời: có vai trò quan trọng đối với hệ sinh thái ,tất cả các sinh vật đều sống nhờ vào năng lượng ánh sáng mặt trời
năng lượng trong hệ sinh thái đều khởi đầu từ năng lượng mặt trời
Năng lượng sóng và thủy triều:
-Năng lượng thủy triều hay điện thủy triều là lượng điện thu được từ năng lượng chứa trong khối nước chuyển động do thủy triều


Turbine phát điện chạy bằng sóng thủy triều
Bảng 46.2: Bảng điền về hình thức và nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
Các hình thức gây ô nhiễm
Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm chất thải rắn
Ô nhiễm nguồn nước
Ô nhiễm hóa chất độc
Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh
Các hình thức gây ô nhiễm

Ô nhiễm không khí
- Ô nhiễm từ sản suất công nghiệp tại các nhà máy, làng nghề...
- Ô nhiễm do phương tiện giao thông.
- Ô nhiễm từ đụn nấu tai các gia đình.
Ô nhiễm chất thải rắn
- Đồ nhựa, cao su, giấy, thủy tinh... thải ra từ các nhà máy, công trường.
- Xác sinh vật, phân thải ra từ sản xuất nông nghiệp.
- Rác thải từ các bệnh viện.
- Giấy gói, túi nilon... thải ra từ hoạt động sinh hoạt ở mỗi gia đình.
Các hình thức gây ô nhiễm

Ô nhiễm nguồn nước
Nguồn nước thải ra từ các nhà máy, khu dân cư mang nhiều chất hữu cơ, hóa chất, VSV gây bệnh.
Ô nhiễm hóa chất độc
- Hóa chất độc thải ra từ các nhà máy.
- Thuốc trừ sâu dư thừa trong quá trình sản xuất nông nghiệp
Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh
Sinh vật truyền bệnh cho người và sinh vật khác như muỗi, giun sán..
Nguyên nhân gây ô nhiễm
- Do công nghệ lạc hậu.
- Do chưa có biện pháp hứu hiệu...
- Do chưa chấp hành quy định về xử lí rác thải công nghiệp, y tế và rác thải sinh hoạt.
- Do ý thức của người dân về bảo vệ môi trường chưa cao
Do chưa có nơi xử lí nước thải.
Do sử dụng hóa chất độc hại không đúng quy định.
- Do không thường xuyên làm vệ sinh môi trường.
Ô nhiễm hoá chất
82
Biện pháp khắc phục
- Sử dụng thêm nhiều nguyên liệu sạch.
- Lắp đặt thêm các thiết bị lọc khí cho các nhà máy.
- Xây dựng thêm nhiều công viên cây xanh.
- Chôn lấp và đốt cháy rác một cách khoa học.
- Xây dựng thêm nhà máy tái chế chất thải thành các nguyên liệu đồ dùng...
- Tăng cường công tác giáo dục về bảo vệ môi trường.
Xây dựng nhà máy xử lí nước thải...
Bảng 46.3: Bảng điền các hình thức sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên
Hình thức sử dụng tài nguyên
Bảng 46.3: Bảng điền các hình thức sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên
Hình thức sử dụng tài nguyên
Tài nguyên rừng
- Rừng trồng được phép khai thác.
- Rừng bị khai thác bừa bãi
Tài nguyên biển và ven biển
- Đánh bắt cá theo quy mô nhỏ ở ven bờ.
- Đánh bắt cá theo quy mô lớn.
Tài nguyên đa dạng sinh học
Bảo vệ các loài...*
Bảng 46.3: Bảng điền các hình thức sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên
Hình thức sử dụng tài nguyên
Tài nguyên đất
Trong trồng trọt.
Đất xây dựng công trình.
Đất bỏ hoang
Tài nguyên nước
Hồ chứa nước phục vụ nông nghiệp.
Nước sinh hoạt.
Nước sinh hoạt
Sử dụng bền vững/không bền vững?
Tài nguyên đất
Tài nguyên nước
Tài nguyên rừng
Tài nguyên biển và ven biển
Tài nguyên đa dạng sinh học
Ví dụ về đề xuất biện pháp khắc phục
Tài nguyên đất
Chống bỏ đất hoang, sử dụng nhiều vùng đất không hiệu quả ở các địa phương.
- Trồng cây gây rừng bảo vệ đất trên các vùng đồi núi trọc.
Tài nguyên nước
Xây dựng nhiều hồ chứa nước kết hợp với hệ thống thủy lợi góp phần chống hạn cho đất như hố Thác Bà, Hòa Bình, Trị An... và nhiều hồ nhỏ ở các địa phương
Tài nguyên rừng
Tài nguyên biển và ven biển
Tài nguyên đa dạng sinh học
Ví dụ về đề xuất biện pháp khắc phục
Tài nguyên rừng
- Những nỗ lực bảo vệ rừng tại các địa phương. Dự án trồng 5 triệu ha rừng.
- Thành lập các khu rừng bảo vệ như Vườn Quốc gia Cúc Phương, Tam Đảo, Nam Cát Tiên. Các khu dự trữ sinh quyển như rừng ngập mặn Cần Giờ, TP HCM...
Tài nguyên biển và ven biển
* Chúng ta cần bảo vệ rừng, không khai thác gỗ , phá rừng bừa bãi. Cần có kế hoạch trồng cây gây rừng, phủ xanh đồi trọc.
Ví dụ về đề xuất biện pháp khắc phục
Tài nguyên biển và ven biển
- Phổ biến các quy định không đánh bắt cá bằng lưới có mắt lưới quá nhỏ, không đánh bắt bằng mìn, thuốc độc...
- Thành lập các khu bảo vệ sinh vật biển: Hòn Mun, Khánh Hòa...
Tài nguyên đa dạng sinh học
Nghiêm cấm đánh bắt động vật hoang dã đang có nguy cơ bị hủy diệt, xây dựng các khu vực bảo vệ các loài đó.
4. Dặn Dò.
Ôn tập lại toàn bộ chương trình sinh học 12 trong học kì II
Trân trọng cảm ơn
Chúc sưc khỏe và thành đạt