Bài 49. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT (tt)
III. ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ ẨM.
IV. SỰ TÁC ĐỘNG TỔ HỢP CỦA NHIỆT - ẨM.
V. CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI KHÁC.
VI. SỰ TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI CỦA SINH VẬT LÊN MÔI TRƯỜNG.
. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Sự thống nhất giữa cơ thể và các nhân tố môi trường qua các mối quan hệ thuận nghịch.
- Mỗi nhân tố sinh học tác động lên sinh vật theo kiểu riêng của mình.
- Sinh vật có phản ứng rất khác nhau, phương thức tác động khác nhau cùng một nhân tố.
- Nêu được sự tác động của sinh vật lên môi trường

2. Kĩ năng:
-Rèn luyện kỹ năng, làm việc sách giáo khoa, phân tích, so sánh.
- Có ý thức bảo vệ môi trường sống
- Giải thích sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống

III. ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ ẨM
* Thích nghi của thực vật trên cạn với độ ẩm:
- Cây ưa ẩm: Sống nơi ẩm ướt, lá to và mỏng, tầng cutin rất mỏng. Khả năng điều tiết yếu, gặp điều kiện khô hạn như khi nắng nóng quá cây thoát nước nhanh nên bị héo.
- Cây chịu khô hạn :
+ Chống mất nước: Lá tiêu giảm hoặc biến thành gai (xương rồng). Phiến lá hẹp, dài.
+ Dự trữ nước: Thân có nhiều tế bào chứa nước. Khi gặp mưa, cây tích lũy một lượng nước trong cơ thể, trong củ...
* Thích nghi của thực vật trên cạn với độ ẩm:
- Cây chịu khô hạn :
+ Lấy nước: Rễ mọc sâu trong lòng đất, hoặc lan rộng để hấp thụ nước...
+ Trốn hạn: Khi khô hạn lâu, hoạt động sinh lí của cây yếu, ban ngày lỗ khí đóng để hạn chế mất nước. Hạt rụng xuống, ngủ nghỉ, khi gặp điều kiện thuận lợi thì nảy mầm.
* Thích nghi của thực vật trên cạn với độ ẩm:
- Cây trung sinh: Có tính chất trung gian giữa 2 nhóm trên.
* Thích nghi của thực vật trên cạn với độ ẩm:
* Thích nghi của động vật ở cạn:
Động vật ưa ẩm:
+ Ếch, nhái, giun đất,...
+ Nhu cầu về độ ẩm môi trường hoặc trong thức ăn cao.
+ Da ẩm ướt và là cơ quan trao đổi nước, khí của cơ thể.
+ Hoạt động nhiều vào ban đêm, trong bóng râm hoặc trốn tránh vào các hang, hốc.
+ Vào mùa đông lạnh hoặc khi thiếu nước thì ếch nhái có thể ngủ thời gian dài trong hang hoặc vùi mình trong bùn ẩm ướt.
* Thích nghi của động vật ở cạn:
- Động vật ưa khô: Sống được ở nơi có độ ẩm thấp, thiếu nước lâu dài. Có một số đặc điểm:
+ Chống thoát hơi nước: Giảm lỗ chân lông, hóa sừng, phân khô, nước tiểu ít.
+ Chứa nước: Tích lũy dưới dạng mỡ (bướu ở lạc đà), ốc miệng có nắp chứa nước.
* Thích nghi của động vật ở cạn:
+ Lấy nước: Chủ động tìm nguồn nước, sử dụng các loại nước (lạc đà sử dụng cả nước mặn), uống nước nhiều. Một số động vật có thể tạo nước trong cơ thể nhờ quá trình phân giải mỡ.
+ Trốn hạn: Khi thời tiết khô thì di trú đến nơi có độ ẩm cao và ổn định, di cư trốn hạn(nhiều loài côn trùng), hoạt động về đêm...
IV. SỰ TÁC ĐỘNG TỔ HỢP CỦA NHIỆT - ẨM
Nhiệt - ẩm quy định sự phân bố của các loài trên bề mặt hành tinh, tạo ra vùng sống của sinh vật gọi là thủy nhiệt đồ.
V. CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI KHÁC
1. Sự thích nghi của sinh vật với sự vận động của không khí
a. Thực vật:
- Hạt: Có túm lông, có cánh, có gai dài → dễ phát tán.
- Thân: thường thấp hoặc thân bò.
- Rễ: Ăn sâu, có bạnh rễ, có rễ phụ, rễ chống.
b. Động vật:
- Có màng da nối các chi để bay.
- Côn trùng có cánh ngắn hoặc tiêu giảm.
1. Sự thích nghi của sinh vật với sự vận động của không khí
Sống ở vùng khô hạn, nhiều gió, để thích nghi với lửa cháy tự nhiên, một số thực vật có đặc điểm: thân có vỏ dày chịu lửa, thân ngầm…
2. Sự thích nghi của sinh vật với lửa
VI. SỰ TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI CỦA SINH VẬT LÊN MÔI TRƯỜNG
Các nhân tố môi trường tác động đến sinh vật làm sinh vật có những biến đổi thích nghi, ngược lại sinh vật cũng tác động trở lại làm biến đổi môi trường.
Củng cố
Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng đến đặc điểm sinh thái và sinh lý của sinh vật như thế nào? Cho VD?
Hướng dẫn về nhà :
làm bài tập,học bài cũ và chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp.
- Học và chuẩn bị bài thực hành