BÀI 33. DINH DƯỠNG CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤTVÀ NĂNG LƯỢNG Ở VI SINH VẬT

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. KHÁI NIỆM VSV
1. Khái niệm
Vi sinh vật là những sinh vật có kích thước hiển vi, phần lớn là những sinh vật đơn bào nhân sơ (đường kính 0,2-2µm) hay nhân thực (đường kính 10-100 µm)
2. Đặc điểm chung
- Các vi sinh vật có các đặc điểm chung:
+ Sống riêng lẽ hay tập hợp nhiều cơ thể tạo thành tập đoàn.
+ Hấp thụ và chuyển hoá chất dinh dưỡng nhanh.
+ Sinh trưởng nhanh, sinh sản mạnh và phân bố rộng.
- Bao gồm:
- Vi khuẩn thuộc giới khởi sinh: vi khuẩn và vi khuẩn cổ
- Giới nguyên sinh: động vật nguyên sinh, vi tảo, vi nấm
- Giới nấm: vi nấm (nấm men, nấm sợi).

II. MÔI TRƯỜNG NUÔI CẤY VÀ CÁC KIỂU DINH DƯỠNG
1. Các loại môi trường nuôi cây.
- Có 3 loại môi trường:
+ Môi trường tự nhiên: Là môi trường chứa các chất tự nhiên không xác định được số lượng và thành phần dinh dưỡng.
VD: Cao thịt bò, pepton, cao nấm men
+ Môi trường tổng hợp:Là môi trường chứa các chất đã biết thành phần và số lượng chất dinh dưỡng
+ Môi trường bán tổng hợp:Là môi trường chứa các chất tự nhiên không xác định được thành phần và một số chất tổng hợp
- Các loại môi trường trên ở dạng lỏng nên gọi là môi trường lỏng hay môi trường dịch thể
- Để nuôi cấy vi sinh vật trên môi trường đặc, người ta đã bổ sung vào môi trường nuôi cấy một ít Agar làm giá đỡ
2. Các kiểu dinh dưỡng
- Dựa vào nguồn năng lượng và nguồn cacbon chia VSV thành 4 kiểu dinh dưỡng:

Kiểu dinh dưỡng
Nguồn năng lượng
Nguồn cacbon
Ví dụ

Quang tự dưỡng
Ánh sáng
CO2
Tảo, vi khuẩn lam, vi khuẩn lưu huỳnh màu tía, màu lục.

Quang dị dưỡng
Ánh sáng
Chất hữu cơ
Vi khuẩn tía, vi khuẩn lục không chứa lưu huỳnh

Hóa tự dưỡng
Chất vô cơ: NH4+, H2, H2S, Fe+,…
CO2
Vi khuẩn nitrat hoá, vi khuẩn oxy hoá lưu huỳnh, vi khuẩn hydro

Hóa dị dưỡng
Chất hữu cơ
Chất hữu cơ
Vi sinh vật lên men, hoại sinh


III. HÔ HẤP VÀ LÊN MEN.
Quá trình chuyển hoá vật chất bao gồm:
- Sinh tổng hợp các đại phân tử từ các chất dinh dưỡng đơn giản lấy từ môi trường
- Có các phản ứng để tạo thành các chất giàu năng lượng dùng cho các phản ứng sinh tổng hợp
Kiểu hô hấp
Lên men
Hô hấp kị khí
Hô hấp hiếu khí

Khái niệm
Là quá trình phân giải cacbohidrat xúc tác bởi enzim trong điều kiện kị khí.
Quá trình phân giải cacbohiđrat để thu năng lượng cho tế bào.
Là quá trình oxy hoá các phân tử hữu cơ.

Chất tham gia
Phân tử hữu cơ
Phân tử hữu cơ
Phân tử hữu cơ


Chất nhận electron
Phân tử hữu cơ đơn giản ( như axêtalđêhit đối với lên men rượu.
Oxi liên kết
(Phân tử NO3-, SO4-,...) .
Ôxi phân tử.
- ở SV nhân thực chuỗi truyền điện tử ở màng trong ti thể.
- ở SV nhân sơ diễn ra ngay trên màng sinh chất.

Sản phấm
CO2, chất hữu cơ.
Chất hữu cơ không được oxy hoá hoàn toàn tạo ra các sản phẩm trung gian.
CO2, H2O

Mức năng lượng
Mức năng lượng khoảng 2%
Mức năng lượng khoảng 20 – 30%
khoảng 40%

Ví dụ
Nấm men rượu (Saccaromyces….)
Vi khuẩn phản nitrat hoá.
Trùng đế giày,...



Câu hỏi:
1/ Môi trường mà thành phần có cả chất tự nhiên và chất hoá học là:
A. môi trường tự nhiên B. môi trường tổng hợp
C. môi trường bán tự nhiên D. môi trường bán tổng hợp
2/ Vi sinh vật có tốc độ sinh trưởng nhanh là nhờ:
A. sinh tổng hợp các chất nhanh B. chuyển hoá vật chất và năng lượng nhanh
C. hấp thụ chất dinh dưỡng nhanh D. hấp thụ, chuyển hoá vật chất và năng lượng, sinh tổng hợp
3/ V sinh vật có những đặc điểm chung nào sau đây?
A. Phân bố rộng B. Sinh trưởng rất mạnh và có khả năng tự dưỡng
C. Có khả năng quang hợp D.Hấp thụ và chuyển hoá chất dinh dưỡng nhanh
4/ Vi sinh vật hiếu khí có đặc điểm:
A. cần CO2