CHƯƠNG IV. SINH SẢN
A. SINH SẢN Ở THỰC VẬT
I. Khái niệm
II. Các hình thức sinh sản vô tính
III. Phương pháp nhân giống vô tính
Sinh sản ở chuối
Sinh sản ở bắp
Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản
không có sự kết hợp giữa giao tử đực
và giao tử cái. Con sinh ra giống nhau
và giống cây mẹ
VD: dương xỉ, khoai lang, khoai mì, thuốc bỏng.
Giải thích nghĩa của
từ "vô tính" ?
Thế nào là sinh sảnvô tính ? Nêu Ví dụ?
Ở dương xỉ, khoai lang, khoai mì, thuốc bỏng cây con được tạo ra từ bộ phận nào?
Sinh sản vô tính ở thực vật gồm có những hình thức nào?
Trong các loại cây: dương xỉ, khoai lang, khoai mì, thuốc bỏng, thì cây nào có hình thức sinh sản bào tử, cây nào sinh sản sinh dưỡng?
Dựa vào cơ sở nào chúng ta có thể phân biệt các loại cây sinh sản theo hình thức bào tử hay sinh sản sinh dưỡng ?
Thế nào là hình thức sinh sản bào tử và hình thức sản sinh dưỡng ?
Là hình thức sinh sản có ở thực vật bào tử.
VD: Rêu, dương xỉ.
Chu trình s?ng c?a rêu
Lưu ý, sinh sản ở cây dương xỉ có sự xen kẽ sinh sản vô tính bằng bào tử và sinh sản hữu tính
Chu trình sinh sản của Dương Xỉ
2.Sinh sản sinh dưỡng
Rễ củ:
Thân củ:Khoai tây
Thân rễ: cỏ gấu, gừng
Thân bò:
Thân bò mọc bò trên đất, khi bò đến đâu thì mấu ở dưới mọc lá và rễ phụ mới. Mỗi mấu có một chùm lá và rễ phụ như thế hình thành một cây con.
Lá: Thuốc bỏng/ sống đời
Tại sao lá cây thuốc bỏng khi giâm xuống
đất lại có thể mọc ra những cây con được?
Sinh sản vô tính có ưu và nhược điểm gì?
Ưu:
+ Giữ nguyên được tính trạng di truyền của bố hoặc mẹ nhờ quá trình nguyên phân.
+ Tạo ra nhiều cây con trong thời gian ngắn
- Nhược: Không có sự tổng hợp các đặc tính di truyền của bố mẹ nên cá thể con kém thích nghi khi điều kiện sống thay đổi.
Trong tự nhiên, thực vật bậc cao có khả năng tạo ra những cơ thể mới từ một bộ phận của thân bò, thân rễ, thân củ, lá, rễ củ. Đó là những hình thức sinh sản sinh dưỡng trong tự nhiên.
Sinh sản vô tính ở thực vật được ứng dụng như thế nào trong nghành trồng trọt?
Trong trồng trọt người ta tạo ra nhiều cây mới nhờ vào hiện tượng sinh sản sinh dưỡng được gọi là gì?
Hãy nêu lại các hình thức nhân giống vô tính?
Phiếu học tập
Dựa vào kiến thức mà em đã biết, hãy hoàn thành phiếu học tập
bằng cách điền thông tin đúng vào cột tương ứng trong 3 phút
1. Giâm:
Thế nào là giâm cành?
Nêu ví dụ và trình bày cách giâm cành, lá, rễ ở cây.
Là hình thức sinh sản sinh dưỡng tạo cây mới từ 1 đoạn thân, cành, lá, một đoạn rễ,…
Ví dụ: mía, khoai mì, rau ngót, khoai lang, thuốc bỏng, rau diếp,…
Mu?n gi�m t?o du?c c�y m?i nhanh
c?n l�m th? n�o?
2. Chiết:
- Chi?t c�nh l� gì?
- Chi?t c�nh du?c ti?n h�nh nhu th? n�o?
- Là phương pháp nhân giống vô tính, sử dụng những cành dinh dưỡng ở trên cây, áp dụng những biện pháp kĩ thuật để cành đó ra rễ và tạo thành một cây giống. Sau đó cắt rời khỏi cây mẹ đem đi trồng vào vườn ươm (ra ngôi).
- Rễ lục bình, rơm rạ trộn đất, bèo dâu, mạt cưa trộn đất, tro trấu, mụn xơ dừa
Chất bó bầu phổ biến mà em biết?
2. Chiết:
- Để ngăn cản không cho độ ẩm ra khỏi bầu hay nước mưa thâm nhập làm tăng độ ẩm cần thiết của bầu.
Các em có để ý là rễ sẽ ra ở phần trên hay phần dưới của vỏ được khất? Vì sao?
Tại sao ta phải bọc bầu lại bằng nylon?
2. Chiết:
2. Chiết:
Tại sao ở cây ăn quả lâu năm người ta thường trồng bằng phương pháp chiết cành?
Những cây nào thường được trồng bằng phương pháp chiết?
ghép mắt
3. Ghép:
- Hãy kể tên các kiểu ghép mà em biết?
3. Ghép:
3. Ghép:
Trình bày các bước tiến hành ghép mắt cửa sổ? Sau khi xem đoạn phim
3. Ghép:
Ghép cành khác với chiết cành ở điểm nào?
Giâm
Chiết
Ghép
Giâm
Chiết
Ghép
Ưu điểm của ghép so với chiết và giâm?
Đối với ghép,từ 1 cây mẹ có thể lấy được nhiều mắt ghép để tạo ra nhiều cây ghép. Trong khi chiết, không cho phép lấy nhiều cành trên 1 cây. Ở phương pháp giâm cành, có nhiều loài cây ăn quả rất khó ra rễ khi giâm.
Vì sao người ta lại nói, ứng dụng phương pháp ghép cây ăn quả vừa có thể cải tạo đất hoang hóa, vừa cải thiện đời sống của người dân?
Có thể tham khảo: " Cẩm nang kĩ thuật nhân giống cây: gieo hạt- giâm, chiết, ghép cành" của PGS.TS Nguyễn Duy Minh- NXB Nông nghiệp 2003, Tập I và II.
Hãy xác định các hình thức nhân giống trên đây ?
A
B
E
D
C
F
Vì sao mô thực vật lại có thể nuôi
cấy để tạo thành cây mới?
Nguyên lí cơ bản về sinh sản vô tính là mọi cơ thể thực vật đều gồm các tế bào, mỗi tế bào là một đơn vị cơ bản của sự sống, mang một lượng thông tin di truyền đủ để mã hóa cho sự hình thành một cơ thể mới. Do đó trong môi trường thích hợp và cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, có thể nuôi, cấy mô để tạo nên cây hoàn chỉnh.
Nêu một số thành tựu về nuôi cấy mô
ở nước ta mà em biết?
Ở Việt Nam tại các phòng thí nghiệm
đã nuôi cấy mô các loại cây ăn quả
( cam, chanh, dứa, nho), các loại hoa
nhập nội
Trung tâm ứng dụng và chuyển giao tiến bộ và công nghệ tỉnh Vĩnh Phúc vừa ứng dụng thành công công nghệ nuôi cấy mô tế bào để nhân rộng cây lô hội - một dược liệu quý ở địa phương.
Lô hội là một loài cây có tác dụng chữa vết thương, tiêu nhanh mụn nhọt, làm thuốc tiêu độc, nhuận tràng; đồng thời lại là loại thực phẩm bổ dưỡng, dưỡng da, tẩy mụn nhọt. Vì thế, việc nhân nhanh giống cây sạch bệnh và đồng đều bằng phương pháp nuôi cây mô tế bào, đáp ứng được nhu cầu sản xuất hàng hóa ở địa phương.
Việc ứng dụng thành công công nghề nuôi cây mô tế bào cây lô hội còn giúp cho ngành dược nước ta vừa lưu giữ và nhân nhanh nguồn gene quý.
Thế nào là
nhân giống vô
tính nhân tạo ?
Nhân giống vô tính nhân tạo là hình thức
trong đó con người chủ động nhân lên hoặc
tạo ra cơ thể mới từ một bộ phận cắt rời của
cơ thể bố hoặc mẹ.
Xác định các hình thức sinh sản của mẫu vật ? (30")
Củng cố
1. Khi xét về sự sinh sản ở thực vật, giâm là hình thức:
A.Sinh sản dinh dưỡng từ một đoạn thân hoặc cành mọc cây mới.
B.Sinh sản dinh dưỡng rừ một đoạn rễ, mọc thành cây mới.
C.Sinh sản dinh dưỡng từ một mảnh lá, mọc thành cây mới
D.Cả A, B và C.
Câu 2.Chiết cành là hình thức sinh sản có đặc điểm:
A.Chặt một cành của cơ thể, trồng xuống đất để tạo ra cây mới trong thời gian ngắn.
B.Chặt ngọn cây để cây mẹ đẻ nhánh, mọc chồi bên.
C.Kích thích cành cây ra rễ rồi cắt rời cành đem trồng
D.Đem chồi cây này cho mọc trên thân cây kia.
Củng cố
3.Đối với cây ăn quả, chiết cành có ý nghĩa:
A.Cải biến kiểu gen của cây mẹ.
B.Rút ngắn thời gian sinh trưởng, thu hoạch sớm và biết trước đặc tính của quả.
C.Thay cây mẹ già cõi bằng cây con có sức sống hơn.
D.Làm tăng năng suất so với trước đó.
Củng cố
4.Sinh sản vô tính ở thực vật là:
A.Tạo ra cây mới mang những tính trạng giống và khác cây mẹ, không có sự kết hợp của giao tử đực và cái.
B.Tạo ra cây mới giống cây mẹ, không có sự kết hợp của giao tử đực và cái.
C.Tạo ra cây mới giống cây bố mẹ, có sự kết hợp của giao tử cái và giao tử đực.
D. Tạo ra cây mới giống cây mẹ, có sự kết hợp của giao tử đực và cái.
Củng cố
5.Sinh sản sinh dưỡng là:
A. Tạo ra cây mới từ một phần của cơ quan sinh dưỡng ở cây mẹ
B.Tạo ra cây mới chỉ từ rễ của cây.
C. Tạo ra cây mới chỉ từ một phần thân của cây.
D.Tạo ra cây mới chỉ từ lá của cây.
Củng cố
ĐÁP ÁN
Dặn dò:
-Soạn trước bài 42
-Tiết sau mang theo một số mẫu thực vật có hình thức sinh sãn hữu tính ( bao gồm 1 số hoa)
* Bài tập về nhà:
-Nêu ưu thế của sinh sản vô tính so với sinh sản hưũ tính?
- Phân biệt sinh sản sinh dưỡng tự nhiên và sinh sản sinh dưỡng nhân tạo?
-Câu nói: "sinh sản vô tính không có ý nghĩa trong tiến hóa" đúng hay sai? Vì sao?